Tickets

Elevate Talk: Jetson Fallacy en de upgraded mens

Biohacker Peter Joosten stelde het publiek op scherp met zijn theorieën over de upgraded mens. Waar hij kan, upgrade hij zijn eigen lichaam al. Hij liet een chip in zijn hand implanteren waarop hij zijn contacten bewaard, het licht aan en uit kan doen en de deur open en dicht. ‘Hoe makkelijk zou het zijn als je ook je bankpas, paspoort en rijbewijs erop kunt zetten.’ En hij is niet de enige. Tom van den Oudenaarden hoeft nooit meer na te denken of hij zijn OV kaart bij zich heeft, want geïmplanteerd. De Engelse Niel Harbisson kan dankzij een antenne in zijn hoofd kleuren horen. Voorheen kon hij alleen grijstinten waarnemen.

Tv-serie Black Mirror

Joosten verwijst naar de zwarte, satirische tv-serie Black Mirror, waarin technologie mensen bovenmenselijk maakt. De serie schetst bijvoorbeeld een wereld waarin bijna alle mensen een implantaat bij hun oor hebben, waarin al hun audiovisuele herinneringen worden opgeslagen. Deze herinneringen kunnen te allen tijde in het eigen hoofd, of op een beeldscherm, opnieuw worden afgespeeld.

Jetson Fallacy

De Jetson Fallacy slaat terug op de tv-serie uit de jaren zeventig. Een gezin met een vader die werkt, een moeder die shopt en het huishouden runt en een zoon en dochter, omringt door robots, vliegende schotels in een futuristische wereld. De mens verandert niet, de wereld om hem heen wel. Is dat wel zo? Nu al zijn er kunstenaar die experimenteren, zoals performer Stelarc die een oor op zin arm laat groeien. Of dichterbij ons voorstellingsvermogen: bladerunner Pistorius die niet langer wilde meedoen met de Spelen voor gehandicapten.

Onszelf upgraden

Joosten voorziet een wereld waarin we allemaal onszelf upgraden. Neem een pil voor de gewenste stemming is de minst onvoorstelbare.
Deep Brain Stimulation wordt al toegepast bij Parkinson. In de hersenen wordt een implantaat gezet die het trillen helpt te onderdrukken. De donkere keerzijde; het implantaat zorgde al eens voor een totale karakterverandering. Een introvert, bescheiden iemand veranderde in een extraverte en stelende shopaholic.
Mocht Bill Gates opnieuw kiezen waarin hij groot zou willen worden, dan zou hij biologie kiezen en focussen op DNA. Er komt een nieuwe Gates die dat wel gaat doen. Oorlogsvoering wordt ook al aangepast, straks zijn soldaten voorzien van bionic eyes en silent feet, nog even en legers zijn onverslaanbaar.

Upgraden is de toekomst

Joosten benoemde dat het menselijk upgraden kan leiden tot een horizontale breuk tussen degenen die het wel en niet kunnen betalen. Ook verticale scheidslijnen ontstaan: mensen die zich muzikaal laten upgraden, of extra slim of sportief willen zijn en in kolonies bij elkaar leven. Er zal ongetwijfeld een zwarte markt ontstaan, want upgrades zullen ethisch getoetst gaan worden en niet alle upgrades zullen worden toegejuicht.
Upgraden is de toekomst, of we er met zijn allen op vooruit gaan is de vraag.

Tekst: Carla van Gaalen

In zijn boek ‘Universe, Facts in the post-truth era’ gaan zijn foto’s over de wetenschap en toch ook weer niet. Jos Jansen fotografeert de werkelijkheid die we niet zien.
Hij komt tot deze resultaten door zich een onderzoeksvraag te stellen en daar beeld bij te zoeken. Het beeld dat hij vindt kan leiden tot het aanpassen van de onderzoeksvraag. Net zolang totdat hij het pad heeft gevonden naar een manier van fotograferen/beeld maken die recht doet aan hetgeen hij wil laten zien.

Universe

Voor zijn boek Universe heeft hij twee jaar lang rondgelopen op het Science Park in Amsterdam. Daar wordt onderzoek om het onderzoek gedaan, om te weten en te begrijpen hoe dingen werken, zonder dat er al een toepassing voor is.

De vernuftigheid van de wetenschap vangen

Zijn beelden verwonderen, zijn lichtvoetige schoonheden, die toch getuigen van de realiteit van de wetenschap. Het zijn visualisaties die een doodgewone sterveling doordringen van het nut van wetenschap om de wetenschap. Gewoon omdat de beelden van Jos Jansen door zijn eigen toedoen vernuftig zijn waardoor hij de vernuftigheid van de wetenschap vangt.

De kale waarheid

Jansen bewerkt beeld, vertaalt datareeksen en algoritmes naar patronen en schuwt ook de kale waarheid niet. Zo fotografeerde hij een duur bolvormig onderzoekapparaat waarmee in de Middellandse Zee neutrino’s worden gemeten; elementaire massaloze deeltjes die reizen met de snelheid van licht. Volgt u het nog? Het apparaat werd op een lullig karretje binnengereden, duidelijk een gebruiksvoorwerp, niks bijzonders aan. Daarom maakte Jansen ook een blauwe glamourfoto, waarmee hij het apparaat gelijk een podium gaf dat een beroep op onze verbazing doet en indruk maakt.

Beeld en wetenschap vallen samen

Het beeld van een onderzoekster met beschermende bril op in een laserkamer maakte hij negatief. De kijker voelt meteen dat hier iets speciaals gebeurt.
Zijn visualisatie van de Hicks deeltjes is een patroon als van de bewegingslijnen van dansparen.
Door de ogen van Jos Jansen vallen beeld en wetenschap samen tot een weergave die nieuwsgierig maakt en het besef oproept dat we de wetenschap nodig hebben, ook al snappen we van de inhoud helemaal niets.

Tekst: Carla van Gaalen

Overleven is de bedoeling voor de kikkers die bivakkeren in de ‘balsa de los sapos’, reddingsvlotten voor kikkers in Ecuador. Peter Lipton fotografeerde hen, gefascineerd door de beestjes met een gemiddelde lengte van 7 cm, sprankelende kleuren, sommige doorzichtig zoals de kristal kikker bij wie je het hartje kunt zien kloppen. Met pootjes met schattige teentjes en ogen met twee oogleden, waarvan het neergelaten tweede beschermende ooglid de kikkers een buitenaards aanzien geeft. Roerloos lijken ze in de camera te kijken. In de praktijk was het allesbehalve roerloos. Tijdens het fotograferen sprong menig kikker weg. Vindplaatsen waren de wanden en het plafond.

Balso de los sapos

Lipton kwam met een omweg bij de ‘balso de los sapos’ terecht. Na zijn stage bij de Volkskrant aan het einde van zijn opleiding mocht hij een bestemming kiezen om vrij werk te maken. Het werd het Amazonegebied. Diep in het oerwoud trof hij een indianenstam, traditioneel levend en zonder enig idee van wat bezit is. Totdat oliemaatschappijen toestemming kregen om hier naar olie te gaan boren. Complexen zo groot als de Maasvlakte verschenen in de tot dan toe ongerepte natuur. Een netwerk van buizen, hoge hekwerken, enorme olievaten en boorpijpen buiten gebruik met een kooi eromheen en grit op de grond, zodat er niets meer groeit detoneren het gebied. Regelmatig vallen er doden onder de Indianen door gevechten met beveiligers met wie ze in een keer moeten onderhandelen over land dat hún bezit is. Na het documentaire werk dat Lipton hier maakte, trok hij door naar de ‘ balsa de los sapos’, de reddingsvlotten voor kikkers.

Met huid en haar in het archief

Het fotograferen is maar een van de handelingen in het determineren, categoriseren, kortom het tot in detail vastleggen van de kikkers, tot en met hun DNA. De amfibieën zijn hier om hen voor het uitsterven te behoeden. Bedreigingen zijn: ziektes, schimmelinfecties en klimaatverandering.
Het wordt ze zo veel mogelijk naar de zin gemaakt. Vanuit de meest ‘luidruchtige kamer in het centrum’ vanwege het insectengeknisper en -gesjirp krijgen ze voor hen persoonlijk gekweekte maaltijden van sprinkhanen, meelwormen, vliegjes en larven.
Komen ze te overlijden dan belanden ze definitief met huid en haar in het archief, waar nu al onafzienbare rijen met glazen potjes ter grootte van een jampot staan. Alle stuk voor stuk wit gelabeld met een uitermate nauwkeurige beschrijving van wie ze zijn, of waren, hun DNA apart bewaard zodat mocht de technologie zover zijn, hun soort alsnog tot leven kan worden gewekt.

Oog voor schoonheid

Liptons geduld, nieuwsgierigheid en oog voor schoonheid van details komt eens te meer terug in het volgende project waar hij mee bezig is: het fotograferen van insecten. Van één insect maakt hij zo’n 160 tot 300 foto’s met een geringe scherptediepte. Een softwareprogramma berekent van iedere foto het meest scherpe deeltje en bouwt vervolgens het totaalbeeld op. Resultaat: schitterende detailfoto’s waarop het insect niet meer een insect is, maar een prachtige weergave van een bijzonder object, zachtharig of met fluorescerende kleuren.

Verslag: Carla van Gaalen

Foto credits: Ron Magielse

Hoewel de thematiek To Infinity and Beyond zware gedachten oproept, was de vernissage van de expositie van de Masterclass deelnemers een feestje te noemen! Gul stroomde het zonlicht de Stadsgalerij binnen en gaf een feestelijk tintje aan een moment dat de exposanten lang zal heugen. De tien fotografen die hun werk met de wereld delen in de Stadsgalerij tijdens BredaPhoto 2018, bedankten elkaar voor de inspiratie, hun docenten voor de aanwijzingen en hun familie en vrienden voor de aanmoediging.

Mooie woorden

Mariska van Zutven, één van de drie docenten van de Masterclass Course spreekt de fotografen en genodigden toe: “De deelnemende fotografen aan de Masterclass Course zouden het binnen het thema kunnen hebben over ons bestaan, ons gedrag, onze omgeving en het voortbestaan van de mens. Maar naast deze ideeën gaat het bij elke individuele fotograaf over een overwinning op jezelf. Over dat je in 6 maanden met succes het thema onder de knie hebt weten te krijgen. En ondertussen heb je je vakmanschap verder ontwikkelt en weten te vergroten.” Mooie woorden die werden afgesloten met een applaus.

Intenties van de fotografen

In de korte film ‘Minds on Mute’ laat Annick Timmermans zien hoe het mensen zal vergaan die onbruikbaar zijn geworden in onze samenleving. De serie ‘Wonder Room: Homo Artificialis’ van Cara Louwman toont de technologie, die zich in ons lichaam nestelt, als hedendaagse stillevens. In de serie ‘Seed in Need’ verbeeld Koen Schrije het behoud van zaden, die dragers zijn van het verleden, van de evolutie van het leven tot op de dag van vandaag en ze zijn tegelijk ook een link naar de toekomst. In het project ‘Zoom’ zoekt fotograaf Merel van den Enden naar een ideaal perspectief, de absolute waarheid, achter de bijensterfte.

Iets heel anders is de fotoserie ‘The New Erotic – Beyond the Flesh’ van Petra Kroon, die laat zien dat als het aan de pornoindustrie ligt, we ons huis niet meer uit hoeven om seks te hebben met iemand. Dan het verhaal van Rita Verduyckt ‘To Live On’: het is een verhaal over mens en wetenschap, over slagen en falen, over hoop en wanhoop, maar ook over liefde over de dood heen. Selma Gurbuz sluit hier mooi op aan met haar serie ‘Your Perfect Offspring’, waarin ze speculeert over wat er gebeurd als men aan basis van de mens gaat sleutelen om zo de natuurlijke grenzen te overschrijden en de menselijke capaciteiten genetisch te optimaliseren.

Sieds Wijnja onderzoekt in zijn project ‘A Photographer called AI’ de mogelijkheden en de tekortkomingen van kunstmatige intelligentie binnen de fotografie. In de serie ´Breda Dystopia’ verbeeld Stijn Stragier vijf fictieve toekomstvisies toegepast op Breda, volgens vijf werken van dystopische schrijvers. Tot slot een project ‘Food-4-Evah’ over bewustwording van eten. Ursula van de Bunte probeert inzicht te krijgen in haar eigen eetgedrag en antwoord te vinden op de vraag: zou
je kunnen wennen aan het eten van de toekomst?

Foto credits: Marian Schutte

De muren komen op me af, ik dreig te verdrinken, krijg een auto-ongeluk en word neergeschoten. Dan ben ik in een laboratorium. Een man en vrouw, beiden onderzoekers, komen op me af en kijken me indringend aan. Mijn reacties worden aan de hand van emotieregistratie en gezichtsdetectie geanalyseerd. Binnen de krappe ruimte van de 1 vierkante meter in de Mirror Room onderga ik een scenario waaruit mijn persoonlijkheid wordt vastgelegd.

Gegevens opslaan en publiceren?

Op de wand voor me verschijnt de uitkomst, een vrouwelijke stem geeft verdere toelichting. Zonder dat ik het wist is mijn hartslag gemeten, hij is te hoog. Conclusie: ik ben onrustig. Ik ben een vrouw van 1.77, check, weeg 66 kilo, check, geweld maakt me het meest bang, check, of iemand Arabisch, Slavisch of zwart is doet me niks, check, ik heb meer vertrouwen in mannen dan in vrouwen en mijn leeftijd ligt tussen de 25 en 35 jaar. Die laatste twee zijn aannames van de detectie: de mannelijke onderzoeker kreeg meer mijn aandacht juist omdat ik hem wat gek vond en mijn leeftijd, tsja, 58 jaar. Aan het einde van de analyse mag ik kiezen of ik de gegevens wil laten opslaan en publiceren. Mijn antwoord is nee. Ik hoef alleen maar naar het scherm met de rode nee-knop te kijken om dat kenbaar te maken.

We are data

De ontwerpers en kunstenaars die de Mirror Room maakten willen mensen bewust maken dat er allerlei persoonlijke gegevens worden vastgelegd zonder dat we het weten. Zwaartekracht herken je; als je een appel loslaat, valt hij op de grond. Onomstotelijk bewezen. Bij data gaat het een stuk geniepiger. Zoals met de reclamezuilen op het station in Amsterdam en op nog eens een kleine 700 andere plaatsen. De in de zuilen verstopte camera’s registreerden hoe lang iemand naar de reclame keek, of het een man of vrouw was en diens leeftijd. Gouden informatie voor marketeers. De Autoriteit Persoonsgegevens vond dat dat niet kon en eiste onderzoek.

Jij bent data en die data is van jou

De Mirror Room is een superslimme ruimte waarin je onbewust gemeten en bekeken wordt. Door de indringende ervaring in deze spiegelruimte dringt door wat het belang van privacy op je persoonsgegevens echt betekent.
De feitelijkheid van data geeft veel inzichten. Positief en negatief. Want, zijn al die data waar en wat gebeurt er als die data in handen komen van onbekende partijen? Stel, mijn verzekering weet dat ik vaak google op geneesmiddelen voor een ernstige ziekte. Door de veiligheidscamera’s in straten en de openbare ruimte ziet hij dat ik regelmatig mijn huisarts en het ziekenhuis bezoek. Kan ik mij straks nog verzekeren? Moet ik een veel hogere premie betalen? Omdat ik volgens die data ziek lijk te zijn?
Die kant mag het niet op, daarom is bewustzijn dat je een en al data bent belangrijk. En veel meer nog, weet hoe je kunt voorkomen dat die data tegen je wil wordt vastgelegd.

Persoonlijk verslag van Carla van Gaalen

Foto credits: Mirror Room