0B1EC081-7F12-4C67-AC19-1ED10CF0505AArrow downArrow rightArrow rightArrow upCalendarClose984D9BFC-BA95-41CD-AA38-65F5DB27F79DLocation (large)Location (small)MenuNetvliesPlaySearchFacebookInstagramLinkedinTwitter

Willem Poelstra – Kosovo: terug in het hol van de leeuw

Voor BredaPhoto reisde documentair fotograaf Willem Poelstra begin 2012 af naar Kosovo. Een jaar nadat zijn vader overleed en hem een doos met foto’s en documenten naliet, die inzicht gaven in het oorlogsverleden van zijn Joodse moeder. Op 1 oktober vertelde Poelstra in de Stadsgalerij over zijn ervaringen tijdens het reizen.

18 oktober 2016
Tekst en beeld: Marian Schutte

Every mother suffers the pain when losing her son
Een man met passie voor mensen, hun verhalen en voor fotografie. Willem Poelstra in optima forma. Zijn foto’s vertellen stuk voor stuk een verhaal. Poelstra nadert grenzen zonder ze te overschrijden. Hij zet mensen in het licht van hun geschiedenis zonder overdrijven of vals sentiment.
Voor BredaPhoto reisde Poelstra begin 2012 af naar Kosovo. Het was een jaar nadat zijn vader overleed en hem een doos met foto’s en documenten naliet. Daaruit verwierf de fotograaf meer inzicht in het verleden van zijn Joodse moeder, die veel familieleden had verloren in de kampen, en zijn vader die tijdens de Tweede Wereldoorlog vrijwillig in een Berlijnse locomotievenfabriek had gewerkt. Ondanks deze tegenstellingen en verzet uit hun omgeving, vonden zijn ouders elkaar: na de oorlog trouwden zij en bleven de rest van hun leven samen.

Poelstra trekt de gevolgen van de oorlog op zijn eigen familie door naar het heden. Sinds de oorlog van 1999 staan Serviërs en Albanezen daar lijnrecht tegenover elkaar, een fundamenteel verdeelde en door conflicten getekende samenleving is het gevolg. Willem Poelstra fotografeerde een geschiedenis die zich blijft herhalen.

forhanna1

De mensen zelf in beeld en aan het woord.
Zijn project, For Hanna. Future Stories from the Past was te zien tijdens BredaPhoto 2012.
Daarna is Poelstra een aantal keren terug naar Kosovo gegaan om zijn werk uit te breiden. Op 1 oktober 2016 vertelde Willem Poelstra in de Stadsgalerij van Breda over zijn ervaringen tijdens zijn reizen. Een langdurend project over een complexe materie.
“Ik heb dit niet alleen gedaan en had het ook nooit alleen kunnen doen. Ik had onderweg mensen nodig om me letterlijk de weg te wijzen. Ik ben acht keer op reis geweest. Schrijver en historicus Guido van Eijck en ik hebben elkaar aldaar regelmatig gesproken. Veel van wat ik had willen onderzoeken en bezoeken, lukte niet. Sporen liepen regelmatig dood. Er is veel corruptie in Kosovo. Mails die onbeantwoord blijven, dat soort dingen. Via via zijn we gaan zoeken om toch beelden te kunnen maken.”

Maar het is gelukt. Ik heb veel mensen kunnen spreken en veel verhalen en beelden kunnen maken. Het gaat me daarbij niet om interessante plaatjes, maar om de mensen zelf. Het is daarom ook dat ik mijn werk aan hen wilde teruggeven. Terug naar Kosovo.”
Vier jaar later toont hij zijn voltooide serie in Pristina, de hoofdstad van Kosovo.

Op de brug voor het parlementsgebouw
“We hebben het, met toestemming van de burgemeester, voor elkaar gekregen: van 7 tot 17 oktober hangt mijn werk in een buitenexpositie op de brug voor het parlementsgebouw in Pristina.”
Deze brug heeft geschiedenis. De Albanezen en de Serven hebben elk een eigen naam voor de brug. Het is een plek voor protest en bijeenkomsten. Hier hingen de lijsten met vermisten. En hier zullen de foto’s hangen die getuigen van een geschiedenis die diepe sporen heeft nagelaten. Zichtbare en onzichtbare.
De maquette die Poelstra en zijn medewerkers maakten, toont een ingenieuze opstelling van het werk. De pijn en de trauma’s die de oorlog opleverden op een respectvolle, wellicht zelfs troostrijke manier, in beeld gebracht…

img_1292

Na 2012 meer portretfotografie in Kosovo
“Na BredaPhoto 2012 ben ik niet anders gaan werken; wel ben ik me meer gaan verdiepen en meer portretfotografie gaan maken. Alles analoog, met mijn Mamiya camera’s. Alleen in gebieden waar ik snel moest werken, gebruikte ik mijn digitale kleinbeeldcamera.”
De foto’s tonen ons mensen die de oorlog moesten ontvluchten en in verlaten panden zoals oude ziekenhuizen zijn gaan wonen. Poelstra kwam ze op het spoor, zocht ze op en liet hen hun verhaal vertellen. Het beeld van een vrouw wiens zoon is doodgeschoten met daarnaast de tekst “Every mother suffers the pain when losing her son”, kan met recht de boodschap van de expo genoemd worden.

De hele politieke, maar tegelijkertijd menselijke, materie komt langs in zijn beelden. De teksten ernaast maken de blijvende impact van oorlog en verdeeldheid duidelijk: “You don’t wake up one day and pick up the guns. These feelings grow slowly over time”.
Poelstra liet de mensen die hij sprak een map zien met beelden van zijn project. Zo kregen ze een idee waaraan ze bij zouden dragen. Zo open als maar mogelijk was, benaderde Poelstra hen. “You only photograph terrorists”, zei een jongen een keer tegen hem, en doelde op de Albanezen. En daarmee gaf hij onbedoeld de rauwe werkelijkheid van Poelstra’s werk aan.

Boek
Er komt een boek van deze laatste serie. De noodzaak is er. Het geld nog niet. Binnenkort kunnen we een campagne bij crowdfunding platform Voordekunst verwachten. Er wordt naar uitgekeken. Dit project, deze mensen en deze geschiedenis verdienen aandacht.

Op zaterdag 1 oktober was Willem Poelstra te gast bij BredaPhoto in de serie Close Encounters. Voor meer info over zijn (aankomend) werk: www.willempoelstra.nl