Goesting, sleutelwoord van de thema-avond België

BredaPhoto heeft een hechte band met Belgische fotografen. Dat was al bij vorige edities en ook dit jaar exposeren er veel in Breda. Tijdens de thema-avond België op 24 september in het Breda’s Museum lichtten vier van hen hun werk toe voor een volle zaal. Ze vertelden dat ze vooral hun ‘goesting’ doen. Ze maken de foto’s die ze willen maken.

Elke fotograaf vertelde iets over zijn werk en gesprekleider Ruud Visschedijk van het Nederlands Fotomuseum stelde daarna een aantal vragen. Dat leverde soms verrassende antwoorden op. Op de vraag van Visschedijk of de fotografen een typische Belgische stijl hadden, antwoordden Jimmy Kets en Nick Hannes ontkennend. Kets: ,,Mijn persoonlijke manier van kijken naar de wereld bepaalt wat ik fotografeer. Niet of ik wel of geen Belg ben.” Hannes was nog duidelijker in zijn antwoord. ,,Vlaanderen kan me gestolen worden.” Waarom dat wilde hij niet vertellen, dat had onder meer met de politieke situatie in zijn land te maken.

De harde realiteit van de volkscafés.
Jimmy Kets exposeert op BredaPhoto met zijn serie Volkscafés. Hij maakte de foto’s in opdracht van Volkskunde Vlaanderen. Voor zijn opdracht bezocht hij ongeveer vijftig kroegen. Vaak op afgelegen plekken en met maar een paar mensen aan de toog. Over wereldproblemen moest je het volgens Kets niet hebben in die cafés. ,,Het was heel veel zeveren en wachten tot je alles er uit hebt gehaald. Het decor heb je al.”
Kets probeert in deze serie het verhaal in één beeld te vangen. ,,De leegheid van het bestaan trekt me aan.” De fotograaf vertelde ook iets over de techniek waarmee hij de foto’s maakte. En dan vooral het gebruik van flits. ,,Ik heb de boel platgeflitst. De motiefjes in de lambrisering van het nephout bijvoorbeeld. Het trieste daarvan komt dan nog beter tot zijn recht. Het is de harde realiteit.”
Op dit moment is een groot deel van het werk van Kets nog de portretfotografie. Kets vertelde dat het niet echt zijn ding is. ,,Ik probeer steeds meer reportages te doen. Dat trekt me het meeste. Daarvoor hoef ik niet naar het buitenland. Vlaanderen is visueel en inhoudelijk rijk genoeg.”

De spanning tussen het tragische en komische.
Hoe anders is dat voor Nick Hannes. Voor zijn serie Red Journey reisde hij langs een aantal voormalige Sovjet republieken. Hij ging er niet op zoek naar het beeld van de stereotypen maar wel naar de grote kloof tussen onder meer arm en rijk en de stad en het platteland. De spanning tussen het tragische en komische in zijn beelden is volgens de fotograaf de rode draad in deze serie.
Hannes benadrukte dat niets in scene is gezet. ,,Dat betekende soms erg lang wachten. Ik ga als fotograaf op zoek naar het toeval. Verder zijn de omgeving en de context van een beeld heel belangrijk voor me. Daarom schiet ik de foto’s van grote afstand.”
Bij dit soort langdurige projecten ligt Hannes zijn goesting. Dit wil hij blijven doen. De persfotografie zegt hij vaarwel. Net als Kets gaat hij een project doen voor Volkskunde Vlaanderen. Een jaar lang brengt hij Belgische feesten in beeld. Een opdracht waar hij naar eigen zeggen lang over heeft getwijfeld. ,,Maar ik krijg de vrijheid om mijn eigen ding te doen. Dat is belangrijk voor me.”

De Keyzer relativeert zijn faam.
Carl De Keyzer is iemand die in een heel andere positie zit. Deze bekende fotograaf uit de Magnum stal kan het zich zelfs permitteren om met een aantal assistenten te werken. Al is De Keyzer de eerste om zijn faam te relativeren. ,,Als ze bij Magnum alle andere fotografen al gepolst hebben, komen ze bij mij. Of ik die opdracht dan maar wil doen.” Maar De Keyzer kan nu doen wat hij zelf wil. ,,Mijn projecten financieren elkaar.”
Veel werk van de Keyzer ontstaat vanuit toeval. Bijvoorbeeld zijn bekende foto van Romeinse soldaten met op de voorgrond bekers van een groot frisdrankmerk.  ,,Ik moest een foto hebben die in het groot aan de gevel van een gebouw kon. Dat werd die foto en meteen de start van de serie Trinity.” In die serie refereert de Belg aan drie genres die ook in de schilderkunst bekend zijn: de Tableaux d’Histoire, Politique en de Guerre. Met Trinity probeert hij een beeld te geven van de macht van nu. En dat is iets dat de fotograaf met wantrouwen tegemoet treedt. ,,Ik probeer de machteloosheid in mijn beelden te vangen. Ironie is mijn natuurlijke reflex. En ik zet me af tegen de onwetendheid en onzekerheid.”
Over zijn werkwijze is hij helder. ,,Ik probeer veel te doen met de compositie. Ik wil de mensen naar mijn beeld lokken, ze zo dicht mogelijk bij de foto hebben.”

De intimiteit van Charlotte Lybeer.
De voorliefde voor grote projecten deelt Charlotte Lybeer niet met De Keyzer. Zij zoekt het juist intiemer. Afgesloten plekken waar mensen hun eigen paradijsje creëren en in stand houden. Waar ze kunnen vluchten uit het dagelijks leven. Lybeer fotografeerde mensen in de zogenoemde gated communities in Zuid-Afrika en de V.S. ,,Ik denk na over wat ik wil vertellen in een foto. Bij mijn reizen naar die afgesloten gemeenschappen ging ik op zoek naar de contrasten. Tussen onder meer arm en rijk en zwart en blank. Die vond ik op die bizarre locaties. Dat boeit me.”

Op BredaPhoto exposeert de Belgische met de serie Larp, taking a holiday from everydayness. ,,Na die buitenlandse reizen, wilde ik dichter bij huis blijven. Maar ik zocht wel naar iets dat met vervreemding te maken had. Dat werd deze serie over mensen die zich verkleden als een zelf verzonnen personage. Ze nemen daarmee een tweede identiteit aan. Dat vind ik fascinerend. Ik wilde ze wel mooi op de foto zetten. De focus ligt op hen. En ik heb ze in hun eigen leefomgeving gefotografeerd. Dat was een belangrijk gegeven voor me.” 
         

Tekst: Leon Weterings